مىكرد تا كتابخانه‌اش را به صورت يكى از كتابخانه‌هاى بزرگ و پرفايده درآورد « 1 » و نه تنها به جمع‌آورى كتاب اهتمام زياد مىورزيد ، بلكه به آثار ديگر تاريخى هم توجه داشته است ؛ چنان كه خود مىنويسد : در كتابخانهء ما ، در قسم نقود ، درهمهايى هست كه به خط كوفى بر آنها نوشته شده است : « لا إله الّا اللّه ، محمد رسول اللّه » و در آخر آن ، نام على [ ع ] آمده ، كه هر بيننده‌اى اگر به آن و نوشته‌اش و نقش كهن آن بنگرد ، به يقين در مىيابد كه اين درهم از آن على بن ابى طالب [ ع ] است » ( ج 1 ، ص 422 ) . و يا در جاى ديگرى به وجود « مدّ ( وسيلهء وزن كردن ) زيد بن ثابت » در كتابخانه‌اش اشاره كرده است ( ج 1 ، ص 430 ) . از تولد « كتانى » تاريخ درستى در دست نيست ؛ اما وفات او را به سال 1383 ه . « 2 » نوشته‌اند و اولين تاريخهايى كه وى از سفرها و مشاهداتش نقل كرده ، گوياى آن است كه ولادت او دست كم به سالهاى حدود 1300 ه . مىرسد . چه كه او در سال 1323 ه . سفرى به مصر داشته ، كه به گفتهء خودش ، به نسخه‌اى مقتبس از نامهء پيامبر ( ص ) دست يافته و آن را به مغرب برده است ( ج 1 ، ص 166 ) و اين نشان دهندهء آن است كه وى در اين دوران كودك نبوده و دوران علمى و تحقيقى را مىگذرانده است . در هر صورت ، وى به جز مدتى از آخر عمرش را كه در فرانسه گذرانده ، « 3 » گويا باقى عمرش را در مغرب و فاس ( از شهرهاى مغرب زمين ) سپرى كرده است . كتاب التراتيب الادرايه در حقيقت - چنان كه مؤلف آن گفته است ( ج 1 ، ص 32 ، مقدمه ) - تكميل كننده و مستدرك كتاب تخريج الدلالات السمعية على ما كان فى عهد رسول اللّه ( ص ) من الحرف و الصنائع و العمالات الشرعيه است ؛ از اين رو ، گرچه تمام مباحث كتابش متوقف بر اطلاعات تخريج نبوده ، اما محور و اساس موضوعات ارائه شده در التراتيب الادرايه همان كتاب تخريج بوده و حتى تقسيم‌بندى بخشهاى مختلف كتابش نيز به همان روش است . كتاب تخريج ، كه به منظور بيان نظام حكومتى و حرفه‌ها و صنايع زمان رسول خدا ( ص ) نگاشته شده ، نوشتهء ابو الحسن على بن محمد معروف به خزاعى تلمسانى ، در

--> ( 1 ) . معجم المؤلفين ، ج 2 ، ص 67 ( 2 ) . همان جا . ( 3 ) . همان جا .